زنجیرتایم یا تسمه تایم ؟ کدامیک بهتر است؟

همانطور که می دانید، خودروهای امروزی از تسمه تایم برای به حرکت در آوردن میل سوپاپ و جابجایی سوپاپ ها استفاده می کنند. طوری که اکثر رانندگان، استفاده از زنجیر تایم را از مد افتاده و یک تکنولوژی قدیمی می دانند. در حالی که برخلاف نظر عمومی، زنجیر تایم نه تنها از رده خارج نیست که هم اکنون از سوی خودرو سازان بزرگ مورد استفاده قرار می گیرد. در این مقاله قصد داریم شما را با فرق بین تسمه تایم و زنجیرتایم آشنا کرده و به بررسی مزایای و معایب هر کدام بپردازیم.

 

زنجیر تایم چیست؟

زنجیر تایم همان کار تسمه تایم را می کند و دقیقا مانند زنجیر دوچرخه به نظر می رسد. این قطعه، یکی از اجزای موتور است که وظیفه آن هماهنگ نمودن چرخش میل بادامک و میل لنگ می باشد که در نتیجه آن سوپاپ های موتور در زمان ورود سوخت و خروج دود با زمانبندی مناسب باز یا بسته می شود. در یک موتور، زنجیرتایم با زمانبندی مناسب برای جلوگیری از برخورد پیستون به سوپاپ ها بسیار حیاتی است.

 

وظیفه تسمه تایم و زنجیر تایم در خودرو چیست؟

قبل از پرداختن به فرق بین تسمه تایم و زنجیرتایم، باید بدانید که وظیفه اصلی تسمه تایم و زنجیر تایم یکسان است. تسمه تایم (Timing Belt) یا زنجیر تایمینگ (Timing Chain) یا کم‌ بلت (CamBelt) بخشی از پیشرانه احتراق داخلی است که چرخش میل‌ لنگ و میل‌ بادامک را همزمان‌ سازی می‌ کند تا سوپاپ‌ های پیشرانه در زمان‌ های مناسب هنگام سیکل‌ های ورودی و خروجی هر سیلندر باز و بسته شوند. در پیشرانه تداخلی، تسمه تایم یا زنجیر تایم برای جلوگیری از برخورد پیستون به سوپاپ‌ ها نیز حیاتی است.
در خودروهای قدیمی، زنجیر تایمینگ برای هماهنگ ‌سازی چرخش میل‌ لنگ و میل ‌بادامک استفاده می ‌شد. اما امروزه منسوخ شده است. به دو دلیل:

  1. زمان بندی پیشرانه‌ ها در ابتدا از طریق زنجیر بود و باعث می‌‌شد پیشرانه خودرو با سر و صدا و اصطلاحا سنگین کار کند.
  2. تسمه تایم به نسبت زنجیر تایم بازدهی بیشتری دارد. همچنین هزینه کمتر، سهولت در استفاده و بی نیاز از روغن کاری باعث شد که تسمه تایم، جایگزین زنجیر تایمینگ شود.

 

فرق تسمه تایم و زنجیرتایم چیست؟ - وظیفه تسمه تایم

 

مقایسه تسمه تایم با زنجیرتایم

در خصوص فرق بین تسمه تایم و زنجیرتایم باید گفت که :

  • تسمه تایم از جنس لاستیک است و زنجیر تایم از فلز ساخته شده است.
  • تسمه تایم بیرون موتور نصب می‌ شود، اما زنجیر تایم داخل موتور قرار دارد.
  • زنجیر تایم با توجه به جنس و تماس خود با اجزای دیگر موتور، به روغن ‌کاری احتیاج دارد.
  • تسمه تایم تسمه های لاستیکی بسیار آرام و بیصدا هستند. اما زنجیر تایم، از جنس فلز است و طبیعتاً صدای بیشتری دارد.
  • زنجیرتایم به دلیل جنس فلزی که دارد، دارای عمر نسبتا طولانی تری نسبت به تسمه تایم است.

مزایای تسمه تایم چیست؟

  • تسمه در مقایسه با زنجیر، صدای کمتری تولید می کند. همچنین لرزش بسیار کمی در خودرو ایجاد می کنند. از این رو اغلب مردم خودروهای مجهز به تسمه تایم را ترجیح می دهند.
  • تسمه تایم محکم است و کشیده نمی شود. این مزیت موجب می شود تا با گذر زمان نیز همچنان قابل استفاده باشد.
  • نگهداری آن ساده می باشد. چرا که نیازی به روغن ندارد و به سادگی قابل تمیز کردن می باشد.
  • در مقایسه با زنجیر تایم از دوام بالاتری برخوردار است. همچنین ضد زنگ بودن آن را می توان از مهمترین مزایای آن بر شمرد.
  • زنجیر تایم برای جلوگیری از زنگ زدگی، نیازی نیست خشک نگه داشته شود.
  • از آنجایی که تسمه تایم از جنس لاستیک ساخته شده، استفاده از مقرون به صرفه تر است. چرا که فرآیند تولید آن ارزان تر تمام می شود.

معایب تسمه تایم چیست؟

  • با این که ساخت تسمه تایم ارزان می باشد، ولی بیشتر از زنجیر نیاز به تعویض پیدا می کند. از این رو هزینه ها در دراز مدت افزایش خواهد یافت.
  • تسمه تایم خودرو امکان انتقال نیروی کمتر در مسافت کوتاه تری را دارد.
  • برای افزایش طول عمر تسمه تایم، راننده باید دفعات بیشتری به بررسی و مراقبت از آن بپردازد.
  • هنگام تعویض تسمه تایم نیاز به تعویض واتر پمپ خودرو هم وجود دارد. بنابراین گران تر برای شما آب می خورد.

مزایای زنجیر تایم چیست؟

  •  کاهش هزینه تولید
  •  کاهش وزن موتور نسبت به تسمه تایم
  •  افزایش قدرت موتور و گشتاوری موتور
  •  کاهش هزینه سرویس و نگهداری
  •  کاهش چشمگیر لزرش موتور
  •  کاهش صدا نسبت به تسمه تایم در دراز مدت
  •  تنظیم دقیق تر تایم سوپاپ ها نسبت به تسمه تایم
  •  عمر بسیار بالا نسبت به تسمه تایم

 

فرق تسمه تایم و زنجیرتایم چیست؟ - مزایای زنجیرتایم

 

معایب زنجیر تایم چیست؟

  •  دقیق نبودن تایم سوپاپ ها بعد از مدت کار طولانی و شل شدن زنجیر
  •  وزن بیشتر نسبت به تسمه تایم
  •  تعمیرات سخت تر نسبت به تسمه تایم
  •  هزینه تعویض بالاتر
  •  نیاز به روغنکاری دقیق

 

بهترین زمان تعویض تسمه تایم

زمان مناسب تعویض تسمه تایم خودروهای مختلف معمولا بین 40 تا 160 هزار کیلومتر تعیین می ‌شود. اما با توجه به اهمیت سلامت و صحت عملکرد این قطعه، توصیه می‌ کنیم حتی ‌الامکان در هر بار مراجعه خود به تعمیرگاه‌ها برای انجام سرویس‌ های دوره‌ای، حتما بخواهید که وضعیت تسمه تایم نیز توسط مکانیک بازدید شود.

 

 

عواقب عدم تعویض به موقع تسمه تایم

تسمه تایم معمولاً پس از فرسوده شدن دچار پارگی می ‌شود. در بهترین شرایط پاره شدن تسمه تایم می‌ تواند فقط سبب خاموش شدن خودرو شود که با مراجعه به تعمیرگاه می ‌توان آن را تعویض کرد. اما میزان خسارت بسته به نوع طراحی موتور متفاوت است. در بعضی از خودروها، پارگی تسمه تایم موجب کج شدن سوپاپ ‌ها می ‌شود که برای رفع آن نیاز به باز کردن کامل سرسیلندر است. به این دلیل که با پاره شدن تسمه، زمان باز بودن سوپاپ‌ ها به هم خورده و تعدادی از سوپاپ‌ ها در زمان رسیدن پیستون به نقطه مرگ بالایی باز می‌ مانند. در این حالت پیستون با برخورد با سوپاپ سبب کج شدن آن می ‌شود و یا حتی در برخی از موارد دیده شده که در اثر ضربه پیستون به سوپاپ خود پیستون دچار شکستگی می ‌شود.

 

فرق تسمه تایم و زنجیرتایم چیست؟ - عواقب عدم تعویض به موقع تسمه تایم

با پارگی تسمه‌ تایم چه اتفاقی می افتد؟

۳ اتفاق با پارگی تسمه‌ تایم رایج است که عبارت است از:

  1. به هم ریختن زمانبندی باز و بسته شدن سوپاپ‌ ها
  2. وارد نشدن مخلوط سوخت و هوا در زمان مناسب به سیلندر و خارج نشدن به موقع دود از آن
  3. برخورد پر سر و صدای پیستون‌ ها و سوپاپ‌ ها
جمع بندی

در کل می توان گفت زنجیرتایم بهتر است. زیرا در موتورهای دارای تسمه تایم دور موتور پایین تری را برای انتقال قدرت از میل لنگ به میل بادامک شاهد هستیم. اما زنجیر تایم می تواند قدرت بیشتری را به میل بادامک منتقل کند و همچنین عمر زنجیر تایم بسیار بیشتر است و هزینه نگهداری کمتری هم دارد. در صورت فشار وارد نکردن زیاد به موتور خودرو، زنجیرتایم دو برابر تسمه تایم عمر خواهد کرد.

 

 

تعویض تسمه تایم انواع خودروهای خارجی در محل، توسط مکانیک ماهر امداد سیار

همین حالا با ما تماس بگیرید